نگاه خود را چگونه كنترل كنيم؟
براى كنترل نگاه از گناه راهكارهايى وجود دارد كه مهم‏ترين آن‏ها عبارتند از:
1- خداباورى: اعتقاد به خدا و يقين داشتن به اين كه انسان در محضر خدا است و خدا ناظر بر تمام احوال و درون آدمى است، به انسان كمك مى‏كند نگاه خود را كنترل نمايد. امام صادق(ع) مى‏فرمايد: «فروبستن چشم از گناه ميسر نيست مگر اين كه انسان عظمت و جلال پروردگار را در قلبش مشاهده كرده باشد».
از امام على(ع) سوال شد: توانايى بر كنترل چشم چگونه حاصل مى‏شود؟ حضرت فرمود: «اين كه خود را تحت قلمرو سلطان آگاه از همه مسايل بدانى و تسليم او باشى».(1)
2- توجه به آثار فروبستن چشم: اگر انسان بداند كنترل نگاه چه آثار و بركاتى دارد، قطعا بر ادامه آن تشويق خواهد شد. آثار و فوايدى كه بر چشم پوشى مترتب است، عبارتند از:
الف) راحتى دل: كسى كه چشمش را فرو بندد، دلش را آرام كرده است.
با چشم چرانى انسان احساس آرامش نمى‏كند، زيرا احساسات و غرايز شهوانى تمام ناشدنى و سيرى‏ناپذير است و نفس اماره انسان را به بدى و زشتى هر چه بيشتر وادار مى‏كند.
امام على(ع) مى‏فرمايد: «كسى كه چشم فرو بندد، دلش را صفا داده است».(2)
ب) كشف حقايق: رسول اكرم(ص) مى‏فرمايد: «چشمتان را فرو بندد تا عجايبى را ببينيد».(3)
ج) شيرينى عبادت را حس كردن: پيامبر اسلام(ص) مى‏فرمايد: «مسلمانى چشم خود را از زن نامحرم فرو نمى‏بندد مگر آن كه خداوند شيرينى عبادتش را در دل او ايجاد مى‏كند».(4)
د) تزويج حور العين: امام صادق(ع) مى‏فرمايد: «كسى كه نگاهش به زن نامحرمى بيفتد، پس چشمش را به سوى آسمان افكند و يا نگاهش را فرو بندد، خداوند حورالعين را به ازدواج او در مى‏آورد».(5)
3- توجه به عواقب چشم چرانى: كسى كه بداند چشم چرانى چه پيامدهاى ناگوارى دارد، قطعا به ضرر خود اقدام نخواهد كرد و نگاهش را كنتزل خواهد كرد. رسول اكرم(ص) مى‏فرمايد: «كسى كه چشمش را از حرام پر كند، خداوند روز قيامت چشمش را از آتش پر خواهد كرد، مگر آن كه توبه كند و برگردد».(6)
در روايت ديگر مى‏فرمايد: «نگاه تيرى از تيرهاى مسموم شيطان است».(7)
حضرت مسيح فرمود: «از نگاه به نامحرم بپرهيزيد كه بذر شهوت و رشد دهنده فسق است».(8)
4- طرد افكار شيطانى: براى كنترل نگاه، بايد انديشه را از نفوذ افكار شيطانى دور نگه داشت، زيرا گام نخست در انحراف، فكر كردن درباره آن است. امام على(ع) مى‏فرمايد: «كسى كه در اطراف گناه بسيار بينديشد، سرانجام به آن گناه كشيده خواهد شد».(9)
5- پرهيز از عوامل تحريك زا: تخيلات تحريك كننده، رفت و آمد در جاهايى كه نامحرم است، گفت و گو با نامحرم، ديدن فيلم‏ها و عكس‏هاى مبتدل، زمينه را براى چشم چرانى فراهم مى‏كند.
6- دقت در دوست يابى: بررسى‏ها نشان مى‏دهد كه نوجوانان، اولين قدم‏هاى انحراف و تباهى را به كمك دوستان ناباب برداشته، سپس در سراشيبى سقوط قرار گرفته‏اند.(10) آلودگى و انحراف، به سرعت از طريق دوستان نا اهل به افراد پاك و سالم سرايت مى‏كند و چشم چرانى از اين قاعده مستثنا نيست.
امام على(ع) مى‏فرمايد: «از معاشرت با مردم فاسد بپرهيز كه طبيعت تو، ناخودآگاه ناپاكى را از طبع آن‏ها سرقت مى‏كند».(11)
7- ازدواج: يكى از راه‏هاى موثر در كنترل نگاه، ارضاى صحيح غريزه جنسى از طريق ازدواج است. رسول خدا(ص) مى‏فرمايد: «اى گروه جوانان! هر يك از شما كه قدرت ازدواج دارد، حتما اقدام كند، زيرا اين بهترين وسيله است كه چشم را از نگاه‏هاى آلوده و عورت را از بى عفتى محافظت مى‏كند».(12)
8- تقويت اراده: چشم چرانى اگر به صورت عادت در آمده باشد، همچون خصايص طبيعى و ذاتى، دامنه دار و پر نفوذ مى‏گردد و به منزله طبيعت دوم در مى‏آيد. در اين حال رهايى از اين عادت ناپسند، نياز به تصميم و عزمى راسخ دارد. آن چه در شروع كار مهم است، خواستن و انگيزه داشتن است. براى مبارزه با چشم چرانى بايد دو كار انجام گيرد:
الف) به خواسته نفس پاسخ مثبت داده نشود،
ب) عادت پسنديده‏اى جايگزين گردد و خود را به كارهاى پسنديده مانند مطالعه كتاب و ورزش مشغول سازد.
پى نوشت‏ها:
1. بحارالانوار، ج 101، ص 41.
2. ميزان الحكمه، ج 4، ص 3289.
3. بحارالانوار، ج 101.
4. ميزان الحكمه، همان، ص 3292.
5. همان.
6. بحارالانوار، ج 73، ص 334.
7. همان، ج 101، ص 38.
8. همان، ص 42.
9. غررالحكم، ج 5، ص 321.
10. محمد على سادات، راهنماى پدران و مادران، ج 1، ص 99.
11. ابن ابى الحديد، شرح نهج البلاغه، ج 20، ص 272.
12. مكارم الاخلاق، ص 10